![[rysunek młodej GNU]](/graphics/baby-gnu-sm.jpg)
[
Angielski
| Chiński (uproszczony)
| Chiński (tradycyjny)
| Czeski
| Francuski
| Japoński
| Kataloński
| Koreański
| Niemiecki
| Polski
| Portugalski
| Rosyjski
| Rumuński
| Serbsko-chorwacki
| Słoweński
| Włoski
]
Wielu użytkowników komputerów codziennie uruchamia zmodyfikowaną wersję systemu GNU (18k znaków), nie zdając sobie z tego sprawy. Wskutek szczególnego zbiegu okoliczności, ta wersja GNU, która jest szeroko wykorzystywana obecnie jest częściej znana jako ,,Linux'', a wielu użytkowników nie jest świadomych stopnia jej powiązań z Projektem GNU.
Rzeczywiście, istnieje coś, co nazywamy "Linux", i są ludzie, którzy z niego korzystają, ale nie jest to system operacyjny. Linux jest jądrem - tym programem w systemie, który przydziela zasoby komputera innym, uruchamianym przez nas programom. Jądro jest istotną częścią systemu operacyjnego, ale samo jest bezużyteczne - może działać tylko w obrębie pełnego systemu operacyjnego. Linux jest zwykle używany w połączeniu z systemem operacyjnym GNU: cały system to zasadniczo GNU, z Linuksem funkcjonującym jako jądro.
Wielu użytkowników nie uświadamia sobie w pełni różnicy pomiędzy jądrem, którym jest Linux, a całym systemem, który również nazywają ,,Linuksem''. Niejednoznaczne stosowanie tej nazwy nie przyczynia się do zrozumienia. Ci użytkownicy często sądzą, że w 1991 Linus Torvalds, z niewielką pomocą, napisał cały system operacyjny.
Programiści na ogół wiedzą, że Linux jest jądrem. Ale ponieważ na ogół słyszeli, że cały system także nazywano ,,Linuksem'', często spodziewają się historii, która usprawiedliwiłaby nazywanie całego systemu operacyjnego według jądra. Na przykład, wielu jest przekonanych, że gdy tylko Linus Torvalds skończył pisać jądro, jego użytkownicy rozejrzeli się za innym wolnym oprogramowaniem, które by do niego pasowało i zauważyli, że (bez jakiegoś szczególnego powodu) prawie wszystko niezbędne do stworzenia uniksopodobnego systemu było już dostępne.
To, co znaleźli nie było przypadkiem -- był to system GNU. Dostępne wolne programy połączyły się w kompletny system, gdyż Projekt GNU od 1984 roku pracował nad jego stworzeniem. Manifest GNU (31k znaków) określa jako przyszły cel rozwój wolnego uniksowego systemu, nazwanego GNU. Pierwsze ogłoszenie Projektu GNU również nakreśla niektóre z pierwotnych planów systemu GNU. W momencie, gdy napisano Linuksa, system był prawie gotowy.
Większość projektów wolnego oprogramowania ma na celu rozwój konkretnego programu do konkretnych zadań. Na przykład, Linus Torvalds zamierzał napisać zbliżone do uniksowego jądro, Donald Knuth zamierzał napisać program do formatowania tekstu (TeX), a Bob Scheifler -- rozwinąć system okien (system X Window). Naturalne jest mierzenie wkładu tego rodzaju projektu wedle konkretnych programów, które z niego powstały.
Do jakiego wniosku doszlibyśmy, próbując zmierzyć w ten sposób wkład Projektu GNU? Jeden ze sprzedawców CD-ROM-ów zauważył, że w ich ,,dystrybucji Linuksa'' oprogramowanie GNU stanowiło największy pojedynczy wkład, około 28% całego kodu źródłowego, i obejmowało niektóre kluczowe główne składowe, bez których nie byłoby w ogóle systemu. Sam Linux miał około 3%. Zatem, jeśli chcieć wybrać nazwę dla systemu na podstawie tego, kto napisał jego programy, najbardziej odpowiednim pojedynczym wyborem byłoby ,,GNU''.
Jednak nie uważamy, by to była właściwa metoda rozpatrywania tej kwestii. Projekt GNU nie był, i nie jest, przedsięwzięciem mającym na celu powstanie konkretnych pakietów programowych. To nie był projekt zrobienia kompilatora C, chociaż go zrobiliśmy. To nie był projekt napisania edytora tekstów, choć taki napisaliśmy. Celem Projektu GNU było skonstruowanie kompletnego wolnego systemu uniksowego: GNU.
Wiele osób wniosło istotny wkład w wolne oprogramowanie tego systemu
i wszyscy oni zasługują na uznanie. Jednak przyczyną tego, że jest to
zintegrowany system, a nie tylko zbiór przydatnych programów,
jest fakt, że Projekt GNU zamierzał zrobić system. Sporządziliśmy listę
programów potrzebnych do skonstruowania kompletnego wolnego systemu
i systematycznie wyszukaliśmy wszystko z listy, napisaliśmy sami albo
znaleźliśmy ludzi, którzy to zrobili. Napisaliśmy niezbędne, lecz niezbyt
pasjonujące (1) składowe, gdyż system powinien
je mieć. Niektóre z komponentów naszego systemu, narzędzia
programistyczne, samodzielnie zyskały sobie popularność wśród programistów,
ale napisaliśmy też wiele składowych systemu, które nie są narzędziami
(2). Opracowaliśmy nawet program do gry w szachy,
GNU Chess, bo w kompletnym systemie operacyjnym potrzebne są i gry.
Do początku lat dziewięćdziesiątych złożyliśmy cały system z wyjątkiem
jądra (a pracowaliśmy też nad jądrem GNU
Hurd, które działa w oparciu o Mach). Stworzenie tego jądra okazało się
o wiele trudniejsze niż się spodziewaliśmy;
GNU Hurd zaczęło pracować
solidnie w 2001 roku. Obecnie rozpoczynamy przygotowanie faktycznego
wydania systemu GNU, z jądrem GNU Hurd.
Na szczęście, nie musieliście czekać na jądro Hurd, ponieważ był dostępny Linux.
Kiedy Linus Torvalds napisał Linuksa, wypełnił ostatnią istotną lukę.
Ludzie mogli następnie połączyć Linuksa z systemem GNU, by utworzyć kompletny
wolny system: wersję systemu GNU opartą na Linuksie,
w skrócie: system GNU/Linux.
Złożenie ich razem brzmi prosto, ale to nie było trywialne zadanie.
Przystosowanie niektórych komponentów GNU (3)
do działania z Linuksem wymagało poważnych zmian.
Wielką pracą było też zintegrowanie kompletnego systemu jako dystrybucji,
która działaby "po wyjęciu z pudełka". Wymagało zajęcia się sprawą
sposobu instalacji i uruchamiania systemu -- problemem, z którym wówczas
nie próbowaliśmy się zmierzyć, gdyż jeszcze nie osiągnęliśmy tego punktu.
Znaczny wkład wnieśli ludzie, którzy rozwinęli rozmaite dystrybucje systemu.
Projekt GNU wspomaga systemy GNU/Linux tak samo, jak system GNU
-- nawet finansowo. Sfinansowaliśmy przepisanie rozszerzeń biblioteki
GNU C związanych z Linuksem, tak że są teraz dobrze zintegrowane, a najnowsze
systemy GNU/Linux korzystają z aktualnego wydania biblioteki bez żadnych
zmian. Sfinansowaliśmy też wczesny etap rozwoju systemu Debian GNU/Linux.
Obecnie do większości naszych prac korzystamy z systemów GNU na bazie Linkusa
i mamy nadzieję, że wy też z nich korzystacie. Lecz prosimy, nie mylcie
ludzi używając nazwy ,,Linux'' w sposób niejednoznaczny. Linux jest
jądrem, jednym z kluczowych, głównych składowych systemu. System jako całość
jest w przybliżeniu
systemem GNU, z dodanym Linuksem. Mówiąc o tym połączeniu, proszę nazywajcie
je ,,GNU/Linux''.
Gdybyście chcieli utworzyć odnośnik hipertekstowy do ,,GNU/Linuksa'',
to dobrym wyborem jest ta strona, a także
http://www.gnu.org/gnu/the-gnu-project.html.
Jeśli wspominacie o Linuksie i chcecie dodać odpowiedni odnośnik, dobry
będzie http://www.kernel.org/.
Dodatek:
Oprócz GNU, inny projekt niezależnie zbudował wolny uniksowy system
operacyjny. System ten znany jest jako
BSD i został opracowany
na Uniwersytecie Kalifornijskim Berkeley. W latach 80. nie był wolny,
lecz na początku lat 90. stał się wolnym oprogramowaniem. Dowolny istniejący
dziś wolny system operacyjny jest niemal na pewno albo odmianą systemu GNU
albo rodzajem systemu BSD.
Ludzie czasem pytają, czy i BSD jest wersją GNU, jak GNU/Linux.
Autorzy BSD uczynili swój kod wolnym oprogramowaniem zainspirowani
przykładem Projektu GNU, a formułowane wprost apele ludzi zaangażowanych
w GNU pomogły ich przekonać, lecz sam kod ma niewiele wspólnego
z kodem GNU.
Obecnie BSD wykorzystuje część oprogramowania GNU, tak samo jak
system GNU i jego odmiany korzystają z oprogramowania BSD -- jednak
zasadniczo są to dwa odmienne systemy, które rozwijały się osobno.
Nie było tak, że programiści BSD napisali jądro i dodali je do systemu
GNU, więc nazwa w rodzaju GNU/BSD nie odpowiadałaby faktycznej sytuacji.
[Jeśli chcecie dowiedzieć się o tym więcej, zapraszamy do przeczytania
także naszej strony GNU/Linux FAQ]
Pytania dotyczące GNU i FSF prosimy kierować na adres
gnu@gnu.org.
Istnieją także
inne sposoby skontaktowania się z FSF.
Uwagi dotyczące naszych stron internetowych prosimy wysyłać na adres
webmasters@www.gnu.org,
natomiast inne pytania na adres
gnu@gnu.org.
Tłumaczenie:
Grupa tłumaczy witryny Projektu GNU
(web-translators-pl@gnu.org).
Copyright (C) 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 Richard M. Stallman
Verbatim copying and distribution of this entire article is
permitted in any medium, provided this notice is preserved.
Zezwala się na dosłowne kopiowanie i rozpowszechnianie całości tego tekstu
dowolnym sposobem, pod warunkiem zachowania niniejszego zezwolenia.
Aktualizowane:
$Date: 2003/09/21 07:11:16 $ $Author: wkotwica $
Uwagi:
Powrót do strony głównej GNU.