Filozofia Projektu GNU

W tym skorowidzu opisujemy filozofię Ruchu Wolnego Oprogramowania, idee motywujące nas do pracy nad rozwojem wolnego systemu operacyjnego GNU.

Spis treści

O wolnym oprogramowaniu
O projekcie GNU
O licencjonowaniu wolnego oprogramowania
Prawo i problemy prawne
Terminologia i definicje
GIF-y
Motywacja
Wykłady
Idee innych
Różne
Tłumaczenia zamieszczonych tu dokumentów

Prowadzimy również listę organizacji działających na rzecz wolności w zakresie rozwoju technik komputerowych i komunikacji elektronicznej.

O wolnym oprogramowaniu

Wolne oprogramowanie to kwestia wolności: ludzie powinni mieć swobodę dysponowania oprogramowaniem na wszystkie sposoby, które są społecznie użyteczne. Oprogramowanie różni się od przedmiotów materialnych, takich jak krzesła, kanapki czy benzyna tym, że można je kopiować i znacznie łatwiej modyfikować. Te cechy sprawiają, że oprogramowanie jest tak użyteczne; uważamy, że użytkownicy oprogramowania powinni móc z nich czynić użytek.

Czym jest wolne oprogramowanie?
Dlaczego oprogramowanie nie powinno mieć właścicieli
Dlaczego oprogramowanie powinno być wolne (starszy i dłuższy esej na ten sam temat, co poprzedni)
Dlaczego wolne oprogramowanie potrzebuje wolnej dokumentacji
Sprzedawanie wolnego oprogramowania może być w porządku!
Kategorie wolnego i niewolnego oprogramowania (18k znaków)
Wolne oprogramowanie jest bardziej niezawodne!
Czy "Open Source" jest synonimem "Wolnego Oprogramowana"?
Linux, GNU i wolność
O Gnutelli

O projekcie GNU

Pierwsze ogłoszenie o powstaniu projektu GNU
Manifest GNU (31k znaków)
Krótka historia projektu GNU
Projekt GNU, dłuższy i bardziej kompletny opis projektu i jego historii
Czym jest Free Software Foundation?
Dlaczego GNU/Linux?

O licencjonowaniu wolnego oprogramowania

Prawo i problemy prawne

Stanowisko FSF w sprawie proponowanej przez W3 Consortium polityki "wolnych od opłat" patentów.
Komentarz Richarda Stallmana na temat opublikowanego przez ICLC wezwania do odrzucenia Dyrektywy o Egzekwowaniu Własności Intelektualnej.
Richard Stallman napisał recenzję rozprawy Boldrina i Levine'a "Sprawa przeciw własności intelektualnej".
SCO, GNU i Linux, pióra Richarda Stallmana, omawia, w jaki sposób proces SCO przeciw IBM dotyczy pracy projektu GNU. Prosimy o zaglądnięcie na stronę odpowiedzi FSF dla SCO, gdzie zamieściliśmy więcej informacji na ten temat.
That's fighting talk nieco zmieniona wersja artykułu Richarda Stallmana i Nicka Hilla opublikowanego pierwotnie w londyńskim The Guardian.
Książki elektroniczne: wolność czy prawo autorskie, nieco zmieniona wersja artykułu Richarda Stallmana opublikowanego pierwotnie w Technology Review, w roku 2000.
Udostępniony do przeczytania wstęp Lawrence'a Lessiga do książki Wolne oprogramowanie, wolne społeczeństwo. Wybrane eseje Richarda M. Stallmana.
Błędne interpretacje prawa autorskiego to kolejny esej Richarda Stallmana o słabych punktach popularnej argumentacji obrońców istniejącego prawa autorskiego.
Czy możesz ufać swojemu komputerowi?, praca Richarda Stallmana o inicjatywach tzw. "trusted computing" (godnej zaufania techniki komputerowej).
Przedłożone przez FSF, występującą jako amicus curiae, streszczenie sprawy Eldred v. Ashcroft przed Sądem Najwyższym USA.
Nauka musi ,,odłożyć prawa autorskie na bok'', kolejny esej Richarda Stallmana, w którym można znaleźć wyjaśnienie negatywnego wpływu praw autorskich na postęp w badaniach naukowych.
- Może was również zainteresować Publiczna Biblioteka Naukowa, której celem jest swobodne udostępnienie badań naukowych wszystkim korzystającym z Internetu.
Oświadczenie FSF w odpowiedzi na propozycję ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie Microsoft vs. Stany Zjednoczone, przekazane Ministerstwu Sprawiedliwości USA na mocy Ustawy Tunneya.
W procesie Felten v. RIAA naukowcy proszą sąd o orzeczenie, że Digital Millenium Copyright Act (DMCA) nie zabrania im publikowania rezultatów badań naukowych.
Archiwum EFF "Własność intekletualna: przypadki związane z DVD i MPAA (Motion Picture Association of America)"
Przykłady bardzo dobrej polityki związanej z prawami autorskimi
Przegląd systemu praw autorskich: ogół musi zwyciężyć
Prawo do czytania: krótkie opowiadanie antyutopijne autorstwa Richarda Stallmana
Proces Eldred v. Reno dotyczy ustawy, która przedłuża prawa autorskie o dodatkowe 20 lat.
Ochotnicy/specjaliści od szyfrowania są potrzebni w krajach nie posiadających ograniczeń eksportowych..
Jak chronić Prawo do pisania oprogramowania (bez względu na to, czy jest ono wolne czy nie)
O prawidłowym sposobie opodatkowania DAT (22k znaków)
Jak chronić swobodę wypowiedzi, prasy i gromadzenia się w Internecie
Reforma systemu patentowego nie wystarczy
O ochronie Europy przed patentami na oprogramowanie
Bojkotuj Amazon!
Dlaczego powinniśmy walczyć z UCITA
W świecie z UCITA drobny druk może mieć większą wagę niż to, co jest właściwe autorstwa Eda Fostera <gripe@infoworld.com>
Wolność czy prawo autorskie? autorstwa Richarda Stallmana
Sekwencyjna innowacja, patenty i imitacja to praca przedstawiająca model matematyczny ilustrujący negatywny wpływ patentów na postęp w dziedzinach takich jak informatyka.
Prawa autorskie a społeczność w dobie sieci komputerowych: zapis wystąpienia Richarda Stallmana na konferencji Logiciel Libre w lipcu 2000 roku.
Niebezpieczeństwo z Hagi.

Terminologia i definicje

Mylące słowa, których można unikać
"Oprogramowanie open source" czy "wolne oprogramowanie"?
Richard Stallman napisał list do redaktora Dr. Dobb's Journal wyjaśniając szerzej różnice między ruchem Wolnego Oprogramowania a ruchem Open Source.
Kategorie wolnego i niewolnego oprogramowania (18k znaków)

Poglądy innych

Poniższe artykuły popierające wolne oprogramowania lub związane z nim idee pokazują poglądy innych osób. Nie są to poglądy wyrażane w imieniu projektu GNU, ale w mniejszym czy większym stopniu zgadzamy się z nimi.

Wiele spośród organizacji działających na rzecz wolności w zakresie rozwoju technik komputerowych i komunikacji elektronicznej również głosi poglądy filozoficzne popierające wolne oprogramowanie lub pokrewne idee.

Groklaw wystosowało list ,,Dear Darl''; grupa osób ze społeczności wolnego oprogramowania i open source ułożyła odpowiedź na ,,List otwarty do Społeczności Open Source'' prezesa SCO, Darla McBride'a.
Brazylijski Rząd Federalny zasponsorował krajowy Ruch na rzecz Wolnego Oprogramowania w Brazylii. Artykuł w brazylijskiej odmianie portugalskiego.
Wyniki działania witryny Petycja ,,SCO Pozwij Mnie'' zalały inicjatora i serwer nie przyjmuje już głosów. Autor petycji, John Everitt, spodziewał się tylko kilku odpowiedzi, ale zebrał podpisy od tysięcy osób. W ostatniej dostępnej publicznej wiadomości na temat petycji zapelował do ludzi, żeby, tak jak mogą, pomagali FSF.
Odpowiedź senatora Alberto Conde na list CESSI dotyczący Ustawy E-135/02-03, proponującej stosowanie Wolnego Oprogramowania w sektorze publicznym prowincji Buenos Aires. Ustawę przedłożył sam senator Alberto Conde.
Niektórzy ekonomiści utrzymują, że prawo autorskie i patenty nie promują postępu, choć do tego podobno je powołano.
Artykuł przedstawia zawężony, ekonomiczny punkt widzenia tej sprawy, oceniając alternatywy społeczne tylko według tego, jakie towary są dostępne po jakiej cenie, zakładając, że wy, obywatele, jesteście zaledwie konsumentami i wasza wolność nie ma sama w sobie żadnej wartości. Ponadto posługuje się wprowadzającym w błąd terminem ,,własność intelektualna'', mylącym o tyle, że jednakowo traktuje prawa autorskie i patenty. W tym artykule również wrzucono je do jednego worka, co uszło tylko dlatego, że zignorowano odmienne problemy społeczne, jakie rodzą się z prawa autorskiego i z patentów.
Pomimo tych wad, tekst jest znaczący. Jeśli ktoś ocenia, że prawo autorskie jest szkodliwe nawet w wąskich kategoriach ekonomicznych i nie zważa w analizie na to, że powstrzymywanie ludzi od dzielenia się jest złe, to gdy uwzględnimy etykę, prawo autorskie może być tylko jeszcze bardziej szkodliwe.
Sincere Choice (Uczciwy wybór) pokazuje nieuczciwość Microsoftowego programu ,,Software Choice''.
Nie w pełni podzielamy poglądy Sincere Choice, ponieważ twierdzi się tam, że oprogramowanie prawnie zastrzeżone jest tak samo słuszne jak wolne oprogramowanie. Zdecydowanie się z tym nie zgadzamy - oprogramowanie powinno być wolne. Jeśli jednak znacie kogoś, kto dał się nabrać na ,,Software Choice'', prosimy, skierujcie go do tej witryny.
W dwu artykułach Duncan Campbell opisuje, w jaki sposób w programach prawnie zastrzeżonych ukryto tylne wejścia dla NSA: "Tylko NSA może słuchać, więc wszystko jest OK" oraz "Jak w Windows wbudowano dostęp dla NSA". Oba przykłady jasno pokazują, że użytkownicy programów prawnie zastrzeżonych często mogą nie zdawać sobie sprawy z tego, co naprawdę uruchamiają.
"Copyright C.P.U." Harry'ego Hillmana Chartranda jest dobrym streszczeniem historii praw autorskich.
W artykule "Co Kongres ma promować?" Malla Pollack wykazuje, że ostatnie dążenia rządu Stanów Zjednoczonych do zapewnienia maksymalnej kontroli posiadaczom praw autorskich jawnie sprzeciwiają się konstytucyjnemu uzasadnieniu ustanowienia systemu praw autorskich.
W artykule "Gorzki smak prawa o rękojmi na oprogramowanie" Mikael Pawlo wyjaśnia, w jaki sposób "lemon law", prawo stanowe odpowiadające mniej więcej polskim przepisom o rękojmi i gwarancji, nałożone na programy może zagrozić rozwojowi wolnego oprogramowania. [W tytule gra słów: "cytrynowe prawo" bądź "prawo o wadliwych towarach"]
Peruwiański parlamentarzysta dr. Edgar David Villanueva Nuñez napisał list do jednego z członków kierownictwa Microsoftu, po tym jak ten, w imieniu firmy, wyraził zaniepokojenie przedłożoną ustawą o Wolnym Oprogramowaniu w Administracji Publicznej. Ten list znakomicie rozwiewa obawy dotyczące wolnego oprogramowania, często wyrażane przez Microsoft i innych. Z oryginałem listu, po hiszpańsku, można zapoznać się tutaj. Dostępne są też tłumaczenia, m.in. na angielski, francuski i włoski.
Brytyjski historyk Thomas Macaulay w 1841 roku głosił na temat systemu praw autorskich poglądy, które pozostają aktualne do dziś.
openrevolt.org jest witryną poświęconą informacjom o European Copyright Directive (EUCD, dyrektywie europejskiej dotyczącej prawa autorskiego) i podobnych rozwiązaniach prawnych. Koncentruje się na dwu podstawowych problemach EUCD: ułatwieniu posiadaczom praw autorskich cenzurowania zawartości stron WWW przechowywanych przez usługodawców internetowych i nadaniu ochrony prawnej zabezpieczeniom przed kopiowaniem.
Na serwerze Efekty ochłodzenia zbierane są wezwania prawne o wstrzymanie i zaprzestanie działań, związane z działalnością w sieci -- zachęcamy odwiedzających do wpisywania wezwań, jakie otrzymali lub wysłali. Witryna kolekcjonuje je w bazie danych z wyszukiwarką i umieszcza w nich hiperodnośniki do wyjaśnień kwestii prawnych.
Kodowanie to zbrodnia, autorstwa Shannon Cochran, jest komentarzem na temat oskarżenia Jona Johansena za przestępstwo pomocy w napisaniu DeCSS.
Drugie ogradzanie a konstrukcja domeny publicznej, autorstwa Jamesa Boyle'a, pozycja dostępna także tutaj.
Własność intelektualna: Atak na przestrzeń publiczną w cyberprzestrzeni, autorstwa Howarda Bessera, opisuje, jak różne gałęzie przemysłu za pomocą praw autorskich coraz bardziej ograniczają liczbę publicznych miejsc w Internecie.
Wipout prowadzi konkurs prac przeciwstawiający się konkursowi dla studentów zorganizowanemu przez World Intellectual Property Organization (WIPO). Jego celem jest uświadamianie, w jaki sposób ochrona własności intelektualnej może negatywnie wpływać na nasze codzienne życie.
["wipout" oznacza w jęz.angielskim - "wymazać", "zniszczyć", "zmieść z powierzchni ziemi"; równocześnie "WIPO out" to "precz z WIPO!"]
Technika a rozkład prawa autorskiego, autorstwa Joshui S. Bauchnera
"Poszukiwanie systemu praw autorskich w kłębku Pierwszej Poprawki", autorstwa Neila W. Netanela, dowodzi, że sądownictwo Stanów Zjednoczonych myliło się przyjmując przestarzałe założenie, że dozwolony użytek eliminuje konflikt pomiędzy systemem praw autorskich a pierwszą poprawką do konstytucji USA.
Richard Stallman był jednym z sygnatariuszy wspólnego świadczenia w odpowiedzi na komentarze Craiga Mundiego z Microsoftu.
W Reforma patentowa - dziś!, Don Marti wzywa zwolenników wolnego oprogramowania do poparcia nominacji Richarda M. Stallmana na członka Publicznego Komitetu Doradczego przy amerykańskim Urzędzie Patentów i Znaków Towarowych.
Licencjonowanie ognia
Czytaj i płacz, autorstwa Simsona Garfinkela, mówi o oczekujących na uchwalenie ustawach, które dałyby właścicielom informacji rozległą nową władzę, a ograniczyłyby działania użytkowników.
Stosowanie copyleft do informacji innych niż oprogramowanie, autorstwa Michaela Stutza.
Tylko Wolny Świat może stawić czoła Microsoftowi, autorstwa Toma Hulla.
Filozofia Wolnej Muzyki, autorstwa Rama Samudrali.
Firmy fonograficzne domagają się wzmocnienia praw autorskich, twierdząc, że wspierają muzyków. Ten artykuł pokazuje jak naprawdę ich traktują.
Manifest: Piractwo jest Twoim przyjacielem, autorstwa Jarona Laniera.
Uwaga: Projekt GNU zaleca unikanie określenia piractwo, ponieważ sugeruje ono, że dzielenie się kopiami jest w jakiś sposób niesłuszne.
Podstawy etyki ,,własności intelektualnej'', autorstwa Rama Samudrali.
Czy interesowność wystarcza do zorganizowania wolnej gospodarki?, autorstwa Loyda Fuestona.
Kampania o wolną naukę jest kampanią o swobodę rozpowszechniania prac naukowych.
Ludzie, miejsca, rzeczy i idee, autorstwa Kragena Sitakera
The Libertarian Case Against Intellectual Property Rights autorstwa Rodericka T. Longa
Ruch Wolnego Oprogramowania nie zawiera w sobie libertarianizmu i nie w pełni zgadzamy się z artykułem. Mimo to jest użyteczny, ponieważ obala jeden szczególny argument, który przedstawia się za używaniem zamkniętego oprogramowania.
Artykuły o wolnym oprogramowaniu w języku hiszpańskim
Tryumfujący anarchizm: wolne oprogramowanie i śmierć praw autorskich
Śmierć i odrodzenie plagiatu, Rodney'a Riegle'a. (Nie w pełni zgadzamy się z tym artykułem -- uważamy, że wymóg dodatkowego wysiłku poświęconego na przygotowanie przypisów z zaznaczeniem źródeł nie przynosi szkody).
Ochronić Sieć jest witryną poświęconą ochronie praw użytkowników Internetu w Europie.
Czy studiowanie ekonomii negatywnie wpływa na współpracę? autorstwa Franka, Gilovicha i Regana.
Rozwój, etyczny handel i wolne oprogramowanie Danny'ego Yee.
Ballada o Dennisie Kardżali: Komentarz polityczny w formie tradycyjnej ballady autorstwa Timothy'ego R. Phillipsa.
Kształtowanie opartego na współpracy rozwoju ICT oraz inicjatyw dla powszechnego dobrovytu, Roberta J. Chassella.
Zalety wolnego oprogramowania Alexandre'a Olivy.
Udzielenie patentu na warunkach GPL.
Koncepcja walki z prawami autorskimi w celu zachowania Internetu Johna Markoffa.
Prawdziwy powód istnienia praw autorskich Johna N. Berry'ego III.
Objęcie ognia prawami autorskimi(Humor) Iana Clarke.
Przyszłość niesie ze sobą "technologię infirmacyjną" Andy'ego Orama.
The Free Protocols Foundation jest niezależnym forum publicznym, wspierającym protokoły nie obciążone patentami.
Software Libre a wiarygodność biznesowa Alessandra Rubiniego.
Informacyjne wyzwolenie Briana Martina. Namawiamy, by nie stosować terminu intelektualna własność, a zamiast tego mówić o prawach autorskich, patentach czy znakach handlowych.
Sprzedaż miejsc siedzących, satyra na copyright.
Galeria przykładów demonstrujących, jak skandaliczny i absurdalny jest Digital Millenium Copyright Act.
Frankentoons, Joela Kahna.
Omówienie książki Digital Copyright.
Żyj i pozwól licencjonować, autorstwa Joe'go Barra.
Piecepack jest zestawem elementów gier planszowych, z których każdy może swobodnie korzystać przy konstruowaniu lub rozgrywaniu różnego rodzaju gier.

Różne

Humor związany z filozofią. Nie musimy byc poważni przez cały czas.

Tłumaczenia tych dokumentów

Powrót do strony głównej GNU.

Pytania dotyczące GNU i FSF prosimy kierować na adres gnu@gnu.org. Istnieją także inne sposoby skontaktowania się z FSF.

Uwagi dotyczące naszych stron internetowych prosimy wysyłać na adres webmasters@gnu.org, natomiast inne pytania na adres gnu@gnu.org.

Tłumaczenie: Grupa tłumaczy witryny Projektu GNU (web-translators-pl@gnu.org).

Verbatim copying and distribution of this entire article is permitted in any medium, provided this notice is preserved.

Zezwala się na dosłowne kopiowanie i rozpowszechnianie całości tego tekstu dowolnym sposobem, pod warunkiem zachowania niniejszego zezwolenia.

Aktualizowane: $Date: 2003/10/08 05:40:03 $ $Author: wkotwica $